Sarımsak veya Alıç Otu Gibi Bitkisel Ürünler Tansiyon İlacının Yerini Tutabilir mi?
Yüksek tansiyon (hipertansiyon), dünyada en sık görülen kronik hastalıklardan biridir ve kalp krizi, felç (inme), kalp yetersizliği, böbrek hastalığı ve erken ölümün en önemli nedenleri arasında yer alır.
Son yıllarda özellikle sosyal medya ve internet ortamında sarımsak, alıç otu, hibiskus, zeytin yaprağı, çörek otu, zerdeçal ve benzeri bitkisel ürünlerin tansiyonu düşürdüğü ve ilaç kullanmaya gerek bırakmadığı yönünde çok sayıda paylaşım yapılmaktadır. Peki bu iddialar doğru mu? Bilimsel araştırmalar, bazı bitkisel ürünlerin kan basıncını hafif düzeyde düşürebileceğini, ancak hiçbirinin hipertansiyon tedavisinde kullanılan ilaçların yerine geçmediğini göstermektedir. Uluslararası kardiyoloji ve hipertansiyon kılavuzları da bitkisel ürünlerin tansiyon ilacı yerine kullanılmasını önermemektedir.
Bitkisel Ürünler Tansiyonu Düşürebilir mi?
Evet, bazı bitkisel ürünlerin kan basıncı üzerinde küçük etkileri olabilir. Ancak bu etkiler:
Genellikle hafiftir. Her kişide aynı değildir. Kısa süreli çalışmalara dayanmaktadır. Kalp krizi ve felç riskini azalttıkları kesin olarak gösterilememiştir. Dolayısıyla tansiyon değerinde küçük bir düşüş sağlamak ile hipertansiyon tedavisinin yerini almak aynı şey değildir.
Sarımsağın Tansiyon Üzerine Etkisi Var mı?
Sarımsak, en çok araştırılan bitkisel ürünlerden biridir. İçerdiği kükürtlü bileşiklerin; Damarların gevşemesine yardımcı olabileceği, Nitrik oksit üretimini artırabileceği, Hafif tansiyon düşürücü etki gösterebileceği düşünülmektedir. Meta-analizler, sarımsak takviyelerinin bazı hipertansiyon hastalarında:
- Büyük tansiyonu yaklaşık 5–8 mmHg
- Küçük tansiyonu yaklaşık 2–5 mmHg
düşürebileceğini göstermektedir. Ancak bu etki kullanılan preparata, doza ve kişiye göre değişmektedir. En önemlisi, sarımsağın kalp krizi, felç veya ölüm riskini azalttığı kanıtlanmamıştır.
Alıç Otu (Hawthorn) Tansiyonu Düşürür mü?
Alıç otu (hawthorn), geleneksel tıpta uzun yıllardır kullanılan bir bitkidir. Bazı küçük çalışmalar; Damarların gevşemesine katkı sağlayabileceğini, Hafif tansiyon düşürücü etkisi olabileceğini, Kalp kasının çalışmasını destekleyebileceğini öne sürmüştür. Ancak mevcut çalışmaların çoğu:
Az sayıda hasta içermektedir. Kısa sürelidir. Sonuçları birbirinden farklıdır. Bu nedenle alıç otunun hipertansiyon tedavisinde rutin olarak kullanılması önerilmemektedir.
Diğer Bitkisel Ürünler Ne Kadar Etkilidir?
Araştırılan diğer bitkisel ürünler arasında:
- Hibiskus
- Zeytin yaprağı özü
- Keten tohumu
- Pancar suyu
- Kakao flavanolleri
- Yeşil çay
bulunmaktadır. Bazılarının kan basıncında küçük düşüşler sağlayabileceğini gösteren çalışmalar olsa da, bu ürünlerin hipertansiyon ilaçlarının yerine kullanılabileceğini gösteren güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır.
Bitkisel Ürünler Zararsız mıdır?
Hayır. "Doğal" olması, her zaman güvenli olduğu anlamına gelmez. Bitkisel ürünler; Yan etkilere neden olabilir. Tansiyonun aşırı düşmesine yol açabilir. Karaciğer veya böbreği etkileyebilir. Kullandığınız ilaçlarla etkileşime girebilir. Bu nedenle bitkisel ürünler de bilinçli kullanılmalıdır.
Tansiyon İlaçlarıyla Etkileşime Girebilir mi?
Evet. Bazı bitkisel ürünler:
Tansiyon ilaçlarının etkisini artırabilir. Tansiyonun aşırı düşmesine neden olabilir. Kan sulandırıcı ilaçlarla birlikte kanama riskini artırabilir. Bazı ilaçların emilimini değiştirebilir. Bu nedenle bitkisel ürün kullanmadan önce mutlaka doktorunuza bilgi vermeniz gerekir.
Bitkisel Ürünler İlaç Yerine Kullanılabilir mi?
Hayır. Bugüne kadar yapılan hiçbir büyük klinik çalışma; Sarımsağın Alıç otunun Hibiskusun Zeytin yaprağının Diğer bitkisel ürünlerin kalp krizi, felç veya kalp-damar ölümlerini, hipertansiyon ilaçları kadar azalttığını göstermemiştir. Bu nedenle doktorunuzun önerdiği tansiyon ilaçlarını bırakıp yalnızca bitkisel ürün kullanmanız ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Tansiyonu Düşürmenin Bilimsel Olarak Kanıtlanmış Yolları Nelerdir?
Kan basıncını düşürmede en güçlü kanıtlar şu yöntemler için bulunmaktadır:
- Doktorun önerdiği ilaçları düzenli kullanmak
- Tuz tüketimini azaltmak
- Fazla kilolardan kurtulmak
- Düzenli egzersiz yapmak
- DASH veya Akdeniz tipi beslenmek
- Sigarayı bırakmak
- Alkol tüketimini sınırlamak
- Stresi yönetmek
- Düzenli uyumak
- Bu yöntemlerin kalp krizi, felç ve kalp yetersizliği riskini azalttığı güçlü bilimsel çalışmalarla
gösterilmiştir.
Bitkisel Ürün Kullanmayı Düşünüyorsanız Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Bitkisel ürün kullanmadan önce şu soruları kendinize sorun:
- Doktoruma danıştım mı?
- Kullandığım ilaçlarla etkileşime girer mi?
- Böbrek veya karaciğer hastalığım var mı?
- Bu ürünün etkinliği bilimsel olarak kanıtlanmış mı?
- Güvenilir ve standart üretim yapan bir firmadan mı alıyorum?
Unutmayın, piyasadaki bitkisel ürünlerin içerikleri her zaman aynı olmayabilir. Sarımsak tansiyon ilacının yerine geçebilir mi? Hayır. Sarımsak bazı kişilerde tansiyonu hafif düşürebilir; ancak hipertansiyon tedavisinin yerine geçmez. Alıç otu kalbi güçlendirir mi? Bu konuda bazı küçük çalışmalar olsa da, rutin kullanımını destekleyen güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Bitkisel ürün kullanırken tansiyon ilacımı bırakabilir miyim? Hayır. Doktorunuza danışmadan ilaçlarınızı bırakmanız felç, kalp krizi ve böbrek hasarı riskini artırabilir.
Sarımsağı yemekle tüketmek faydalı mı?
Dengeli beslenmenin bir parçası olarak sarımsak tüketilebilir. Ancak normal beslenme miktarları ile yüksek doz takviyelerin etkileri aynı değildir.
Sonuç:
Sarımsak, alıç otu ve bazı diğer bitkisel ürünler, kan basıncında hafif düşüş sağlayabilecek biyolojik etkilere sahip olabilir. Ancak bugüne kadar yapılan bilimsel çalışmalar, bu ürünlerin hipertansiyon tedavisinde kullanılan ilaçların yerine geçebileceğini veya kalp krizi, felç ve kalp-damar ölümlerini azalttığını göstermemiştir. Bu nedenle uluslararası kılavuzlar, bitkisel ürünlerin ilaç yerine kullanılmasını önermemektedir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, tuz kısıtlaması ve doktor tarafından önerilen ilaçların düzenli kullanımı, hipertansiyon tedavisinin temelini oluşturmaya devam etmektedir. Bitkisel ürün kullanmayı düşünüyorsanız, olası ilaç etkileşimleri ve yan etkiler açısından mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışmanız önemlidir.
Kaynaklar:
- •
- •
- •
- •
Varshney R, Budoff MJ. Garlic and Heart Disease. J Nutr. 2016 Feb;146(2):416S-421S. Chang WT, Dao J, Shao ZH. Hawthorn: potential roles in cardiovascular disease. Am J Chin Med. 2005;33(1):1-10. Ellis LR, et al. A systematic review and meta-analysis of the effects of Hibiscus sabdariffa on blood pressure and cardiometabolic markers. Nutr Rev. 2022 May 9;80(6):1723-1737. Unger T, et al. 2020 International Society of Hypertension Global Hypertension Practice Guidelines. Hypertension. 2020 Jun;75(6):1334-1357.