Kalp Çarpıntısı Hissettiğimde Ne Yapmalıyım? Ne Zaman Doktora Gitmeliyim?
Kalp çarpıntısı, kişinin kalp atışlarını normalden farklı şekilde hissetmesi durumudur. Bu durum kalbin çok hızlı atması, düzensiz çalışması, göğüste “çarpma”, “tekleme” ya da “kuş çırpınması” şeklinde hissedilebilir. Çarpıntı çoğu zaman geçici ve zararsız nedenlerden kaynaklanır. Ancak bazı durumlarda altta yatan bir ritim bozukluğu veya kalp hastalığının erken belirtisi olabilir.
Kalp Çarpıntısı Neden Olur?
Kalp çarpıntısı birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir. En sık görülenler şunlardır:
- Yoğun stres, kaygı veya panik hali
- Fazla kahve, çay, enerji içeceği veya kafein tüketimi
- Sigara veya nikotin kullanımı
- Alkol kullanımı
- Uykusuzluk ve aşırı yorgunluk
- Ateşli hastalıklar
- Kansızlık (demir eksikliği dahil)
- Tiroid bezinin hızlı çalışması
- Bazı soğuk algınlığı veya astım ilaçları
- Vücudun susuz kalması
- Yoğun fiziksel aktivite
- Kalp ritim bozuklukları
Özellikle yoğun stres dönemlerinde ortaya çıkan kısa süreli çarpıntılar çoğu zaman ciddi bir hastalığa bağlı değildir. Ancak her çarpıntının masum olduğu düşünülmemelidir.
Çarpıntı Sıklığının Yaş ve Cinsiyet ile İlişkisi
Yapılan çalışmalar, çarpıntı şikâyetinin kadınlarda erkeklere göre daha sık olduğunu göstermektedir. Bunun birkaç nedeni vardır:
- Kadınlar kalp atışlarındaki değişiklikleri daha kolay hisseder.
- Kaygı ve panik hali kadınlarda daha sık görülür.
- Gebelik ve menopoz gibi dönemlerde hormon değişiklikleri çarpıntıyı artırabilir.
- Tiroid hastalıkları ve kansızlık gibi durumlar kadınlarda daha yaygındır.
- Özellikle genç ve orta yaş kadınlarda çarpıntıların önemli bir kısmı ciddi bir
- hastalıktan değil, stres, kaygı veya kalbin ara sıra yaptığı “teklemeler” gibi iyi huylu
nedenlerden kaynaklanır. Ancak bu her çarpıntının zararsız olduğu anlamına gelmez.
Yaş İlerledikçe Ritim Bozukluğu Riski Artar
Genç yaşlarda görülen çarpıntıların çoğu genellikle zararsızdır ve şu nedenlerle ortaya çıkar:
- Stres ve yoğun duygusal durumlar
- Kalbin hızlanması (heyecan, efor, korku gibi durumlarda)
- Kalbin ara sıra yaptığı ekstra atımlar (tekleme hissi)
- Yaşam tarzı faktörleri (uykusuzluk, kafein, sigara vb.)
İleri yaşlarda ise çarpıntı daha çok şu durumlarla ilişkilidir:
- Kalbin düzensiz ve hızlı atması
- Kalp ritminin aniden hızlanması atakları
- Kalp iletim sistemindeki bozukluklar
- Kalp kası veya damar hastalıkları
- Bu nedenle özellikle 65 yaş ve üzerindeki kişilerde yeni başlayan çarpıntılar daha
ciddiye alınmalı ve mutlaka değerlendirilmelidir.
Kimlerde Daha Fazla Dikkat Gerekir?
Aşağıdaki kişilerde çarpıntı daha ayrıntılı değerlendirilmelidir:
- 65 yaş üzerindekiler
- Bilinen koroner arter hastalığı olanlar
- Kalp yetersizliği bulunanlar
- Hipertansiyon veya diyabet hastaları
- Ailede ani kardiyak ölüm öyküsü olanlar
- Bayılma ile birlikte çarpıntı yaşayanlar
- Çarpıntı Sırasında Ne Yapmalıyım?
Çarpıntı hissettiğinizde öncelikle sakin kalmaya çalışın. Panik yapmak kalp hızını daha da artırabilir. Şunları yapabilirsiniz:
1. Oturun veya uzanın: Baş dönmesi hissediyorsanız düşme riskini azaltmak için
güvenli bir pozisyona geçin.
2. Derin ve yavaş nefes alın: Burundan derin nefes alıp ağızdan yavaşça vermek
stres kaynaklı çarpıntıların azalmasına yardımcı olabilir.
3. Tetikleyicileri değerlendirin
Son saatlerde:
- Fazla kahve içtiniz mi?
- Enerji içeceği kullandınız mı?
- Çok stresli bir olay yaşadınız mı?
- Yeterince su içmediniz mi?
Bu faktörler çarpıntıyı açıklayabilir.
4. Nabzınızı kontrol edin
Mümkünse nabzınızı sayın:
- Çok hızlı mı?
- Düzenli mi?
- Yoksa düzensiz mi atıyor?
Bu bilgi doktor değerlendirmesinde faydalı olabilir.
5. Belirtileri not edin
Aşağıdaki bilgileri kaydetmek tanıya yardımcı olur:
- Ne zaman başladı?
- Ne kadar sürdü?
- Ne yaparken oldu?
- Baş dönmesi, göğüs ağrısı veya nefes darlığı eşlik etti mi?
Hangi Durumlarda Acil Yardım Almalıyım?
Bazı çarpıntılar acil değerlendirme gerektirir. Aşağıdaki belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun:
- Göğüs ağrısı veya göğüste baskı hissi
- Nefes darlığı
- Bayılma veya bayılacak gibi olma
- Şiddetli baş dönmesi
- Soğuk terleme
- Ani bilinç bulanıklığı
- Dakikalar boyunca devam eden çok hızlı kalp atımı
- Bilinen kalp hastalığı olan kişilerde yeni başlayan veya belirgin şekilde kötüleşen
- çarpıntı
- Bu belirtiler ciddi ritim bozukluklarının, kalp krizinin veya başka önemli kalp-damar
hastalıklarının habercisi olabilir.
Ne Zaman Kardiyoloji Uzmanına Başvurmalıyım?
Acil bir durum olmasa bile aşağıdaki durumlarda kardiyoloji değerlendirmesi gerekir:
- Çarpıntılar sık tekrarlıyorsa
- Son aylarda belirgin şekilde arttıysa
- Her atakta birkaç dakikadan uzun sürüyorsa
- Egzersiz sırasında ortaya çıkıyorsa
- Ailede ani ölüm veya ciddi ritim bozukluğu öyküsü varsa
- Hipertansiyon, diyabet veya kalp hastalığınız varsa
- Çarpıntıya nefes darlığı veya halsizlik eşlik ediyorsa
Çarpıntıyı Önlemek İçin Neler Yapabilirim?
- Düzenli uyuyun.
- Aşırı kafeinden kaçının.
- Sigara kullanmayın.
- Alkol tüketimini sınırlandırın.
- Yeterli sıvı alın.
- Düzenli egzersiz yapın.
- Stres yönetimi tekniklerini uygulayın.
- Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.
Özet Olarak
Kalp çarpıntılarının büyük kısmı iyi huylu nedenlerden kaynaklansa da, özellikle göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi veya bayılma ile birlikte olduğunda ciddi bir ritim bozukluğunun belirtisi olabilir. Sık tekrarlayan veya yaşam kalitesini bozan çarpıntılar mutlaka bir kardiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
• • •
• •
Wexler RK, Pleister A, Raman SV. Palpitations: Evaluation in the Primary Care Setting. Am Fam Physician. 2017. Gauer RL, Thomas MF, McNutt RA. Palpitations: Evaluation, Management, and Wearable Smart Devices. Am Fam Physician. 2024. Raviele A, et al. Management of patients with palpitations: a position paper from the European Heart Rhythm Association. Europace. 2011.Zimetbaum P, Josephson ME. Evaluation of Patients with Palpitations. N Engl J Med. 1998 May 7;338(19):1369-73. Weber BE, Kapoor WN. Evaluation and outcomes of patients with palpitations. Am J Med. 1996 Feb;100(2):138-48. Giada F, et al. Diagnostic management of patients with palpitations. G Ital Cardiol (Rome). 2010.